ENGLISH
Proje Hakkında

 

“Geliştirilmiş Bilirkişilik Sistemi Projesi”

 

İyi işleyen bir hukuk sistemi ekonomik ve sosyal kalkınmanın kilit unsurlarından birini oluşturmaktadır. Türkiye ekonomisinin gelişimi ve hem idari hem de sosyal alandaki büyük değişimler Türkiye’deki yargı sistemi üzerinde ciddi baskıların oluşmasına yol açmaktadır. Mahkemelerdeki dosya yüküyle birlikte karmaşık davaların sayısı da gün geçtikçe artmaktadır.     

 

Türkiye’deki yargı sisteminin kapasitesi son on yılda yüksek standartlara ulaşmış olsa da, halen bazı iyileştirmelerin yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Türk yargı sisteminin en tartışmalı sorunlarından bir tanesi bilirkişilerin rolüdür. Bilirkişilerin gereğinden fazla sayıda davaya atanmaları ve hakimin sorumluluğunda olan hukuki konuları üstlenmeleri bu sistemle ilgili başlıca sorunları oluşturmaktadır. Bilirkişilere gereğinden fazla başvurulması Türkiye’deki hukuk davalarının uzun sürmesinin de başlıca nedenleri arasında olduğu bilinmektedir.

 

Bilirkişilik sistemini değiştirmeye yönelik ilk adımlar atılmıştır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Ekim 2011’de değiştirilmiştir. Bu reform dahilinde davalara bilirkişi atamasının yapılması konusunda da önemli değişiklikler olmuştur. Örneğin, son değişikliklerden sonra kanunda açık ve net bir biçimde bilirkişilerin hukuki değerlendirme yapmaktan kaçınmaları gerektiği belirtilmektedir. Ayrıca, bir bilirkişinin atanabileceği dava sayısı da sınırlandırılmıştır. 

 

 “Geliştirilmiş Bilirkişilik Sistemi” projesinin (TR 10 IB JH 05) Avrupa Birliği ve Adalet Bakanlığı’nın eş finansmanıyla sağlanan 1.5 milyon Euro’luk bütçesi vardır. Projenin uygulama aşaması Ocak 2013’te başlamış olup proje 21 ay sürecektir. 4 aşamalı olarak planlanan proje, başlangıç aşamasında İstanbul, Bursa, Antalya, Şanlıurfa ve Samsun olmak üzere 5 pilot mahkemede uygulanacaktır. Bu mahkemeler hem farklı bölgelere ulaşabilmek hem de farklı alanlarda çalışan mahkemelerde projeyi uygulayabilmek için seçilmiştir.

 

Projenin başlıca amacı bilirkişilerin hukuk, ceza ve idari davalarda daha etkin bir biçimde kullanılmasını sağlamaktır. Yeterli bilgi paylaşımının ve desteğin sağlanması için yurtdışından 20 uzman Türkiye’deki uzmanlar ile birlikte çalışacaktır. Aynı zamanda Alman bir hakim proje süresince Yerleşik Eşleştirme Danışmanı olarak Adalet Bakanlığı’nda görev yapacaktır. 

 

Projenin 4 aşamadan oluşan uygulaması aşağıdaki gibi gerçekleşecektir:

 

1. Aşama:        Türkiye’deki mevcut sistemin çalışılması / Bilinçlenme

 

Mahkemelerce atanan bilirkişilerin rolünü tam olarak anlayabilmek ve sistemin iyileştirilmesi için neler yapılabileceğini tartışmak için Türk ve Avrupalı uzmanlardan oluşan çalışma grupları oluşturulacaktır. Bu aşamanın sonunda Türkiye’deki mevcut yasal durum kapsamlı bir şekilde değerlendirilerek Avrupa Birliği müktesebatı ve AB üyesi ülkelerdeki en iyi uygulamalarla karşılaştırılacaktır.     

 

2. Aşama:        Pilot uygulama aşamasına hazırlık.

 

Pilot uygulama konsepti oluşturulduktan sonrabilirkişiler için davranış ilkelerini, bilirkişilerin seçilmesi ve atanması ile ilgili standartları ve farklı teknik konulardaki uzmanlık kriterlerini içeren çeşitli dokümanlar hazırlanacaktır.

 

3. Aşama:        Pilot uygulama aşaması

 

1. ve 2. aşamalarda hazırlanan konsept pilot mahkemelerde uygulanacaktır. Proje uygulaması kapsamında hakimler ve savcılar için eğitimler düzenlenecektir. Projenin geniş bir kitleye ulaşıp paydaşlara faydalı olabilmesi için ilgili kişi ve kuruluşlarla yakın temas içinde olunup gerekli bilgilendirmeler yapılacaktır. Adalet Akademisi işbirliğiyle potansiyel bilirkişilere yönelik eğitim verilecektir. Projenin uzun vadede de başarılı olabilmesi için bu eğitim “eğitmeni eğit” ilkesi baz alınarak düzenlenecektir. Bu eğitime bilirkişi olarak görev almak isteyen kişilere yönelik eğitim verebilecek 100 eğitmen adayı katılacaktır. Proje sonuçlanana kadar bu eğitmenler en az 300 bilirkişiye eğitim verecektir.

 

4. Aşama:        Proje sonuçlarının değerlendirilmesi

                       

Proje uygulama aşamasının son ayında çalışma gruplarında elde edilen sonuçlar ile pilot mahkemelerdeki deneyimler karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir. Türkiye’deki yetkili kuruluşlar projenin ülke çapında uygulanması için desteklenecektir.

 

Proje sonuçlarının tüm ilgili paydaşlara ulaşabilmesini sağlamak için, gerekli belgeler hem yazılı hem de dijital olarak yayınlanacaktır. Ayrıca farklı ülkelerdeki bilirkişilerin rolü ile ilgili uluslararası bir konferansın düzenlenmesi de planlanmaktadır. Bu konferans, projeye görünürlük kazandırmak ve bilirkişilik konusundaki farkındalığı artırabilmek için projenin uygulama aşaması sırasında düzenlenecektir. 

 


Bu Proje Avrupa Birliği ve Türkiye tarafından finanse edilmektedir.
The Project is co-financed by The European Union and the Republic of Turkey.